Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD) Nedir? Sağlıklı Gebelik İçin Genetik Test

Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD) Nedir? Sağlıklı Gebelik İçin Genetik Test

** Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD veya güncel adıyla PGT), tüp bebek tedavisinde elde edilen embriyoların anne rahmine transfer edilmeden önce genetik ve kromozomal açıdan incelenmesi işlemidir. Bu genetik test sayesinde, genetik hastalık taşıyıcılığı, ileri anne yaşı veya tekrarlayan düşük öyküsü olan çiftlerde en sağlıklı embriyo seçilerek sağlıklı gebelik şansı artırılır.

📌 Bu yazıda öğrenecekleriniz:

Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD) tam olarak nedir ve nasıl uygulanır?

Preimplantasyon Genetik Tanı (PGD), laboratuvar ortamında geliştirilen embriyolardan birkaç hücre alınarak DNA ve kromozom yapılarının incelenmesi ve yalnızca genetik açıdan sağlıklı olan embriyoların anne rahmine yerleştirilmesi işlemidir.

Aile toplantılarında sorulan o malum “Çocuğunuz niye olmuyor?” sorusunun yarattığı baskıyı ve defalarca yaşanan hayal kırıklıklarının ne kadar ağır olduğunu çok iyi biliyorum.

”Fabrika” mantığıyla çalışan klinikler yerine, her çifte özel “haute couture” bir yaklaşımı ve “ruhlu bilimi” benimsediğimiz kliniğimizde, tüp bebek tedavisi sürecinde embriyo genetik testleri bize en büyük ışığı tutuyor. Embriyoların genetiğini incelemek, devasa bir kütüphanede (embriyo) doğru kitabı ve doğru sayfayı (sağlıklı geni) bulmaya benzer. Bu teknoloji sayesinde gebelik öncesinde riskleri en aza indiriyoruz.

Tüp bebekte genetik test kimlere yapılmalıdır?

Genetik test, özellikle 35 yaş üstü kadınlara, tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayanlara, ardışık düşük öyküsü olanlara ve ailesinde tek gen hastalığı (Kistik fibrozis, SMA, Talasemi vb.) veya yapısal kromozom anomalisi taşıyıcılığı bulunan çiftlere yapılmalıdır.

Tüp bebek uzmanı Doç. Dr. Senai Aksoy’a göre, preimplantasyon genetik tanı (PGD) risk grubundaki hastalarda sağlıklı doğum oranlarını anlamlı ölçüde artırmaktadır. Nitekim, ASRM (Amerikan Üreme Tıbbı Derneği, 2023) ve ESHRE (Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyolojisi Derneği) kılavuzlarında da ileri anne yaşı ve tekrarlayan kayıplarda PGT uygulamalarının yeri önemle vurgulanmaktadır.

Kimlerin fayda görebileceğini şu şekilde sıralayabiliriz:

PGD testi yapılırken embriyoya zarar verilir mi?

Hayır, uzman ve deneyimli embriyologlar tarafından uygulandığında genetik test için yapılan embriyo biyopsisi embriyoya zarar vermez. Biyopsi işlemi genellikle embriyonun 5. gününde (blastokist aşamasında), bebeği oluşturacak iç hücre kütlesine dokunulmadan, yalnızca plasentayı oluşturacak dış hücrelerden (trofektoderm) alınarak yapılır.

PGD (PGT-M) ve PGS (PGT-A) arasındaki farklar nelerdir?

PGD (yeni adıyla PGT-M), spesifik bir tek gen hastalığının (örneğin SMA) embriyoda aranmasıdır. PGS (yeni adıyla PGT-A) ise embriyonun 46 kromozomunun tamamının sayısal olarak eksik veya fazla olup olmadığını (anöploidi) tarayan genel bir testtir.

Karmaşayı önlemek için bu iki yöntemi aşağıdaki tabloda karşılaştırdık:

Özellik PGT-M (Eski adıyla PGD) PGT-A (Eski adıyla PGS)
Açılımı Tek Gen Hastalıkları için PGT Anöploidiler (Kromozom Sayısı) için PGT
Amacı Ailedeki bilinen genetik hastalığı dışlamak Embriyonun kromozom sayısını (46) doğrulamak
Kimlere Uygulanır? SMA, Talasemi, Kistik Fibrozis taşıyıcıları İleri anne yaşı, tekrarlayan düşük/başarısızlık
Kullanılan Yöntem Özel prob tasarımı Yeni Nesil Dizileme (NGS)

Genetik taramalı tüp bebek başarı oranları nedir?

Genetik tarama (özellikle NGS yöntemiyle PGT-A) uygulanan ve genetik olarak “öploid” (normal) olduğu kanıtlanan bir embriyonun transfer edilmesiyle, hastanın yaşına bakılmaksızın embriyo başına gebelik başarı oranı %60 ile %70 arasına çıkmaktadır ve düşük riski %10’un altına inmektedir.

Bu oranlar, genetik testin sadece gebe kalmayı değil, sağlıklı bir şekilde doğumu gerçekleştirmeyi (eve bebek götürme oranını) ne kadar güçlü desteklediğinin kanıtıdır. Tüp bebek aşamaları boyunca titizlikle seçilen embriyolar, ailenin üzerindeki psikolojik ve maddi yıpranmayı da minimize eder.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Tüp bebekte genetik test kime yapılır? İleri anne yaşı olanlara (35+), tekrarlayan düşük yapanlara, daha önceki tüp bebek denemeleri başarısız olanlara ve SMA veya talasemi gibi genetik hastalık taşıyıcısı olan çiftlere yapılır.

SGK PGT testini karşılıyor mu? Türkiye’de SGK, SMA gibi belirlenmiş bazı tek gen hastalıklarının (PGT-M) taşıyıcısı olan çiftlerde tüp bebek ve genetik test masraflarını, Sağlık Kurulu raporu şartlarını taşımaları halinde geri ödeme kapsamına almaktadır.

PGD testi fiyatları ne kadar? PGT maliyetleri; incelenecek embriyo sayısına, testin türüne (PGT-A veya PGT-M) ve kullanılacak özel genetik prob hazırlığına göre değişiklik gösterir. Doğru fiyatlandırma için ön muayene şarttır.

PGT ile cinsiyet seçimi Türkiye’de yasal mı? T.C. Sağlık Bakanlığı Üreme Yardımcı Tedavi Merkezleri Yönetmeliği uyarınca Türkiye’de tıbbi bir zorunluluk (cinsiyete bağlı geçen kalıtsal bir hastalık) olmadığı sürece aile planlaması amaçlı cinsiyet seçimi kesinlikle yasaktır.

Genetik test sonucu kaç günde çıkar? Embriyolardan biyopsi alındıktan sonra, test sonuçlarının çıkması genetik laboratuvarının kullandığı yönteme bağlı olarak ortalama 10 ila 15 gün sürmektedir. Bu süreçte embriyolarınız güvenle dondurulur.

⚖️ Yasal Uyarı

Son tıbbi revizyon tarihi: 25 Şubat 2026. Bu makale, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Üreme Tıbbı Uzmanı Doç. Dr. Senai Aksoy tarafından yazılmış ve tıbbi açıdan doğrulanmıştır. İçerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Her hasta bireyseldir ve tüp bebek sonuçları birçok tıbbi faktöre bağlı olarak değişir. Bu içerik hiçbir koşulda tıbbi muayene ve danışmanlığın yerini almaz. Lütfen kendi durumunuz hakkında her zaman doktorunuza danışın.

© Doç. Dr. Senai Aksoy – Tüm hakları saklıdır.